2008 krizi ne demek?
2008 Küresel Finans Krizi
2008 Küresel Finans Krizi, ABD'de başlayan ve hızla tüm dünyaya yayılan büyük bir ekonomik krizdir. Krizin temelinde, ABD'deki mortgage piyasasında yaşanan sorunlar yatmaktadır. Özellikle, yüksek riskli subprime krediler olarak bilinen, düşük kredi notuna sahip kişilere verilen konut kredileri, krizin fitilini ateşlemiştir.
Krizin Nedenleri:
- Subprime Krediler: Düşük kredi notuna sahip kişilere verilen yüksek riskli konut kredileri. Bu kredilerin faiz oranları başlangıçta düşüktü, ancak zamanla artarak birçok kişinin ödeme zorluğuna düşmesine neden oldu.
- Mortgage'a Dayalı Menkul Kıymetler (MBS): Bu krediler paketlenerek mortgage'a dayalı menkul kıymetler haline getirildi ve yatırımcılara satıldı. Bu, riskin geniş bir alana yayılmasına yol açtı.
- CDO'lar (Teminatlı Borç Yükümlülükleri): MBS'ler daha karmaşık finansal ürünler olan CDO lara dönüştürüldü. Bu ürünler, riski daha da karmaşık hale getirdi ve şeffaflığı azalttı.
- Derecelendirme Kuruluşları: Derecelendirme kuruluşları, riskli MBS ve CDO'lara yüksek notlar vererek yatırımcıları yanılttı.
- Aşırı Borçlanma: Hem tüketiciler hem de finans kuruluşları aşırı borçlanma eğilimindeydi.
- Regülasyon Eksikliği: Finans sektöründe yeterli denetim ve düzenleme olmaması, risklerin kontrolsüz bir şekilde büyümesine neden oldu.
Krizin Gelişimi:
- 2007'de ABD'de konut fiyatları düşmeye başladı ve subprime kredi ödemelerinde sorunlar yaşanmaya başladı.
- MBS ve CDO'ların değerleri düştü ve bu finansal ürünlere sahip olan bankalar ve yatırım kuruluşları büyük kayıplar yaşamaya başladı.
- 2008'de Bear Stearns gibi büyük yatırım bankaları batma tehlikesiyle karşı karşıya kaldı.
- Eylül 2008'de Lehman Brothers'ın iflası, krizin doruk noktası oldu. Bu iflas, finans piyasalarında büyük bir panik yarattı.
- Bankalar arası kredi piyasaları dondu ve şirketler kredi bulmakta zorlanmaya başladı.
- Hükümetler, bankaları kurtarmak için büyük kurtarma paketleri açıkladı.
Krizin Sonuçları:
- Küresel ekonomide büyük bir resesyon yaşandı.
- İşsizlik oranları arttı.
- Konut fiyatları düştü.
- Finans sektöründe büyük bir yeniden yapılanma yaşandı.
- Hükümetler, finans sektörünü daha sıkı denetlemek için yeni düzenlemeler getirdi.
Krizden Çıkarılan Dersler:
- Finans sektöründe risklerin iyi yönetilmesi gerekliliği.
- Regülasyonların önemi.
- Aşırı borçlanmanın tehlikeleri.
- Karmaşık finansal ürünlerin riskleri.
- Küresel ekonominin birbirine bağımlılığı.